Türk Sineması

Reklam Alanı

Reklam buraya

Türk Sineması’nın dönemleri

Türkiye’de gösterilen ilk sinema filmi, Lumière Kardeşler yapımı Bir Trenin La Ciotat Garı’na varışı’nın film afişi

Millî Sinema (1910) ve Hilal (solda),Millet Tiyatrosu (sağda)

İlk Türk filmi Ayastefanos’taki Rus Abidesinin Yıkılışı, ilk Türk SinemacısıFuat Uzkınay tarafından, 14 Kasım 1914’te, Yeşilköy, İstanbul’da çekilmiştir.

İlk Türk Sinemacısı Fuat Uzkınay veAyastefanos Abidesi, 14 Kasım 1914,Yeşilköy, İstanbul.

1896-1913

Osmanlı’nın sinemayla tanışması ilk kez 1895 yılında gerçekleşmiştir. Lumière Kardeşler’in Bir Trenin La Ciotat Garına varışı’nı anlatan L’Arrivée d’un train en gare de La Ciotat filminin, 29 Aralık 1895’te, Paris’teki ilk gösteriminden yaklaşık bir yıl sonra, bir Alman Yahudisi olan Sigmund Weinberg tarafından, İstanbulGalatasaray’daki bir birahanede gösterilmesiyle Türk toplumu sinemayla tanışmıştır.

1910-1930

Türkiye’de halka açık ilk sinema 19 Mart 1910’da, İstanbul Şehzadebaşı’nda “Millî Sinema” adı altında faaliyete geçmiştir. O zaman İstanbul Sultanisi’nde gösterimler düzenleyen ekip maddi imkân bularak ikinci Türk sineması Ali Efendi Sinemaları’nı açmıştır. Türkiye’de sinemanın kurumlaşması ise I. Dünya Savaşı döneminde gerçekleşmiştir. Alman ordularının, filmleri birpropaganda unsuru olarak ve askerlerin eğitimi için kullandığını gören, dönemin Osmanlı İmparatorluğu Başkumandan Vekili ve Harbiye Nazırı görevlerini sürdürenEnver Paşa, sinema olgusunun önemi farketmiş ve 1915’te Merkez Ordu Sinema Dairesi (MOSD)’ni kurarak, Türk Sineması’nın kurumlaşmasının temellerini atmıştır. MOSD’nin kurulması ve takip eden dönemde yapılan hikâyeli filmler sinema tarihi için o yılların en önemli gelişmelerindendir.Aynı dönemde Fuat Uzkınay’ın çektiği “Ayastefanos’taki Rus Abidesinin Yıkılışı” adlı belgesel Türk Sineması’nın ilk eseri olarak 14 Kasım 1914 tarihinde gösterime girmiştir. 150 metrelik bir belgesel olarak çekilen filmin günümüze hiçbir kopyası ulaşmamıştır.

1916 yılında Müdafaa-i Milliye Cemiyeti de aldığı bir kararla sinema çalışmalarına başlamış, Almanya’dan getirttiği aletlerle film çekimlerine başlayan cemiyet, savaştan görüntülerin de yer aldığı haber filmi niteliğinde filmler hazırlamıştır.

İlk konulu Türk filminin ise, her ikisi de 1917’de Müdafaa-i Milliye Cemiyeti tarafından çekilen,Pençe veya Casus adlı filmler olduğu konusunda tartışmalar bulunmaktadır. Aslında Türk sinemasında ilk konulu film denemesi Leblebici Horhor Ağa olmasına rağmen film oyunculardan birisinin ölmesi üzerine tamamlanamamıştır. İkinci film ise Himmet Ağa’nın İzdivacıolmasına rağmen, filmin oyuncuları Çanakkale Savaşı’na katıldıklarından dolayı çekimler ancak 1918 yılında tamamlanmıştır.

1919 yapımı ve yönetmenliğini Ahmet Fehim’in yaptığı Mürebbiye isimli film sansüre uğrayan ilk Türk filmidir. Türk sinemasında ilk komedi filmi serisine ise 1917 yılında başlanmıştır. Yönetmenliğini Hüseyin Şadi Karagözoğlu’nun yaptığıBican Efendi Vekilharç isimli 1917 yapımı Türk komedi filmi büyük ilgi görünce, 1921 yılında Bican Efendi Mektep Hocası ve aynı yıl içerisinde Bican Efendinin Rüyası isimli Türk komedi filmleri çekilerek gösterime girmiştir.

1931-1960

Bu dönemde Türk Sinemaları’nın ilk sesli ve Türk-Mısır-Yunan ortak yapımı olan İstanbul Sokakları’nda çekilmiştir. Ayrıca ilk kısa metraj filmler ve dönem filmleri bu dönemde çekilmiştir. 1931-1950 yılları arasındaki en önemli gelişme Türk Sineması Cemiyeti tarafından düzenlenen yarışma olmuştur. Yarışmada Şakir Sırmalı’nın filmi Unutulan Sır “en güzel film” seçilmiştir. 1949 yılında çekilen Çığlık, ilk Türk korku filmi, 1953 yapımı Halıcı Kız filmi ise çekilen ilk renkli Türk filmi olmuştur.

1961-1970

Sinema tarihindeki 2. yarışma bu dönemde İstanbul Yerli Film Yarışması adı altında yapılmıştır. Ayrıca kapalı sinemaların hayata geçirilme fikri bu yıllarda iyice ağırlık kazanmıştır ve renkli film uygulamasına hız verilerek Türk sinema tarihindeki en büyük aşamalardan biri kaydedilmiştir. Üretilen film sayısının 789’a ulaştığı bu yıllarda, yaşanan tüm bu gelişmelerin ışığında, 1963 yapımı Susuz Yaz uluslararası alanda yapılan sinema festivallerinde ödül alan ilk Türk filmi olmuştur.

1971-1980

Bu dönemde sayısal verilere bakıldığında, Siyah-beyaz filmler renkli filmlerin gerisinde kalmıştır. Ayrıca bu yıllarda çizgi filmler ile ilgili çalışmalar yapılmış ve yarışmalar düzenlenmiş, yabancı film festivallerinde başarılar ve uluslararası alanda ödüller elde edilmiştir.

  • Prades Film Şenliği’nde alınan özel ödül.
  • Nantes Film Şenliği’nde jüri özel ödülü.
  • Lahey Film Şenliği’nde alınan ödül.
  • Uluslararası Milano Film Fuarı’nda Ömer Kavur’un yaptığı Yusuf ve Kenan’ın aldığı büyük ödül.

1981-1990

Bu dönemde siyah-beyaz filmler tarihe karışmıştır. Yabancı romanlar ve yapıtlar Türkçe’ye çevrilerek filme dönüştürülmüştür. Ayrıca Toronto Sinema Vakfı ve Ottawa Elçiliği’nin desteğiyle Türkiye’de ilk toplu film gösterisi düzenlenmiş ve böylece Türk sineması küreselleşme konusunda ilk adımını atmıştır.

Önemli kişiler

Yönetmenler

  • Atıf Yılmaz
  • Bilge Olgaç
  • Caner Alper
  • Çağan Irmak
  • Ertem Eğilmez
  • Ertem Göreç
  • Fatih Akın
  • Ferzan Özpetek
  • Halit Refiğ
  • Hulki Saner
  • Kartal Tibet
  • Kerem Topuz
  • Kutluğ Ataman
  • Lütfi Ömer Akad
  • Mehmet Binay
  • Memduh Ün
  • Metin Erksan
  • Nejat Saydam
  • Nesli Çölgeçen
  • Nuri Bilge Ceylan
  • Osman Fahir Seden
  • Osman Sınav
  • Ömer Kavur
  • Tekin Girgin
  • Reha Erdem
  • Remzi Aydın Jöntürk
  • Semih Kaplanoğlu
  • Sinan Çetin
  • Süreyya Duru
  • Şerif Gören
  • Tomris Giritlioğlu
  • Tunç Başaran
  • Türker İnanoğlu
  • Ümit Ünal
  • Yavuz Özkan
  • Yavuz Turgul
  • Yeşim Ustaoğlu
  • Yılmaz Güney
  • Zeki Demirkubuz
  • Zeki Ökten

Oyuncular

  • Adile Naşit
  • Ahmet Mekin
  • Ajda Pekkan
  • Ali Poyrazoğlu
  • Aliye Rona
  • Altan Günbay
  • Atilla Ergün
  • Avni Dilligil
  • Aydemir Akbaş
  • Ayhan Işık
  • Ayla Algan
  • Ayşen Gruda
  • Aytaç Arman
  • Ayten Gökçer
  • Baki Tamer
  • Bedia Muvahhit
  • Belgin Doruk
  • Bilal İnci
  • Bulut Aras
  • Bülent Ersoy
  • Bülent Kayabaş
  • Cahide Sonku
  • Cüneyt Arkın
  • Cüneyt Gökçer
  • Çolpan İlhan
  • Defne Yalnız
  • Deniz Gökçer
  • Ediz Hun
  • Ekrem Bora
  • Erdal Özyağcılar
  • Erol Büyükburç
  • Erol Evgin
  • Erol Günaydın
  • Erol Taş
  • Eşref Kolçak
  • Faruk Peker
  • Fatma Girik
  • Fikret Hakan
  • Filiz Akın
  • Gazanfer Özcan
  • Göksel Arsoy
  • Göksel Kortay
  • Gönül Ülkü
  • Gönül Yazar
  • Gülşen Bubikoğlu
  • Hakan Balamir
  • Hakkı Kıvanç
  • Hale Soygazi
  • Halil Ergün
  • Halit Akçatepe
  • Hazım Körmükçü
  • Hulusi Kentmen
  • Hülya Koçyiğit
  • Hüseyin Baradan
  • Hüseyin Peyda
  • Itır Esen
  • İbrahim Tatlıses
  • İzzet Günay
  • Kadir İnanır
  • Kartal Tibet
  • Kemal Sunal
  • Kenan Pars
  • Kerim Afşar
  • Kerem Yılmazer
  • Lale Belkıs
  • Leman Çıdamlı
  • Levent Kırca
  • Leyla Sayar
  • Meral Orhonsay
  • Meral Zeren
  • Metin Akpınar
  • Metin Serezli
  • Muhterem Nur
  • Muzaffer Tema
  • Müjdat Gezen
  • Müjde Ar
  • Münir Özkul
  • Mürüvvet Sim
  • Müşfik Kenter
  • Nebahat Çehre
  • Necla Nazır
  • Nejat Gürçen
  • Neriman Köksal
  • Nevra Serezli
  • Nilüfer Aydan
  • Nisa Serezli
  • Nubar Terziyan
  • Nur Sürer
  • Orhan Gencebay
  • Orhan Günşiray
  • Oya Aydoğan
  • Oya Başar
  • Öztürk Serengil
  • Parla Şenol
  • Perihan Savaş
  • Perran Kutman
  • Sadri Alışık
  • Salih Güney
  • Sami Hazinses
  • Selda Alkor
  • Selin Naşit
  • Selma Güneri
  • Semra Sar
  • Sevda Ferdağ
  • Sezer Sezin
  • Suna Pekuysal
  • Suna Selen
  • Suzan Avcı
  • Şener Şen
  • Şevket Altuğ
  • Talat Bulut
  • Tarık Akan
  • Tekin Akmansoy
  • Tijen Par
  • Tuncel Kurtiz
  • Türkan Şoray
  • Vahi Öz
  • Yıldız Kenter
  • Yılmaz Güney
  • Yılmaz Köksal
  • Zeki Alasya
  • Zeki Müren
  • Zerrin Arbaş
  • Zeynep Değirmencioğlu

Senaristler

  • Attilâ İlhan
  • Bülent Oran
  • Erdoğan Tünaş
  • Kemal Tahir
  • Orhan Kemal
  • Orhan Pamuk
  • Safa Önal
  • Tarık Dursun K.
  • Ümit Ünal
  • Yavuz Turgul

Önemli Filmler

Klasikler

  • Adı Vasfiye
  • Anayurt Oteli
  • Ayna
  • Dokuzuncu Hariciye Koğuşu
  • Duvar
  • Gelin
  • Gemide
  • Hababam Sınıfı serisi
  • Kibar Feyzo
  • Maden
  • Muhsin Bey
  • Masumiyet
  • Piano Piano Bacaksız
  • Sana Layık Değilim
  • Selamsız Bandosu
  • Selvi Boylum, Al Yazmalım
  • Sevmek Zamanı
  • Susuz Yaz
  • Sürü
  • Süt Kardeşler
  • Tosun Paşa
  • Uçurtmayı Vurmasınlar
  • Umut
  • Uzak
  • Vesikalı Yarim
  • Vizontele serisi
  • Yazgı
  • Yılanların Öcü
  • Yol
  • Züğürt Ağa

Modern dönem filmleri

  • Anlat İstanbul
  • Beş Vakit
  • Bornova Bornova
  • Eşkıya
  • Film
  • Gemide
  • Gönül Yarası
  • İki Genç Kız
  • İklimler
  • Kader
  • Kasaba
  • Masumiyet
  • Mayıs Sıkıntısı
  • Mustafa Hakkında Her Şey
  • Sıfır Dediğimde
  • Türev
  • Uzak
  • Uzak İhtimal
  • Zerre (film)
  • Zenne (film)

Kült filmler

  • 3 Dev Adam
  • Ayşecik serisi
  • Hababam Sınıfı serisi
  • Kemal Sunal filmleri
  • Kilink: Soy ve Öldür
  • Malkoçoğlu serisi
  • Nuri Alço filmleri
  • Tarkan serisi
  • Turist Ömer serisi
  • Yıkılmayan Adam

Ticari başarı sağlayan filmler

  • A.R.O.G
  • Aşk Tesadüfleri Sever
  • Av Mevsimi
  • Babam ve Oğlum
  • Beyaz Melek
  • Beynelmilel
  • Beyza’nın Kadınları
  • Celal ile Ceren
  • CM101MMXI Fundamentals
  • Çakallarla Dans
  • Çakallarla Dans 2: Hastasıyız Dede
  • Düğün Dernek
  • Eşkıya
  • Eyyvah Eyvah
  • Eyyvah Eyvah 2
  • Eyyvah Eyvah 3
  • Evim Sensin
  • Fetih 1453
  • G.O.R.A.
  • Güneşi Gördüm
  • Hababam Sınıfı Askerde
  • Hababam Sınıfı Üç Buçuk
  • Hokkabaz
  • Issız Adam
  • Kabadayı (film)
  • Kahpe Bizans
  • Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak
  • Kaybedenler Kulübü
  • Kelebeğin Rüyası
  • Kurtlar Vadisi Filistin
  • Kurtlar Vadisi Irak
  • Muro: Nalet Olsun İçimdeki İnsan Sevgisine
  • Nefes: Vatan Sağolsun
  • New York’ta Beş Minare
  • Organize İşler
  • Recep İvedik
  • Recep İvedik 2
  • Recep İvedik 3
  • Recep İvedik 4
  • Selam (film)
  • Sınav
  • Vizontele
  • Vizontele Tuuba
  • Yahşi Batı

Türk filmleri listeleri

Önemli etkinlikler

Festivaller

  • Adana Film Festivali – Adana’da her yıl düzenlenen önemli bir film festivalidir. Organizasyonun en büyük ödülü, Adana’da büyümüş olan, Yılmaz Güney gibi film sektörünün çok önemli şahısları tarafından da kazanılmış olan, Altın Koza’dır.
  • Ankara Uçan Süpürge Kadın Filmleri Festivali – Türkiye’nin feminizm ve cinsiyet sorunları gibi konulara adanmış tek film festivalidir ve her yıl Ankara’da düzenlenmektedir. Festival, genç kadınların çıkış filmlerini desteklemeyi amaçlar ve ayrıca senaryo yazarlığı ve film yapımcılığı üzerine atölye çalışmaları organize etmektedir.
  • Ankara Uluslararası Film Festivali – İlki 1988’de düzenlenen festival, Türkiye’deki en prestijli ikinci festivali olarak kabul edilir.
  • Antalya Altın Portakal Film Festivali – Türkiye’nin en prestijli ve en popüler film festivalidir. Her yıl, katılımcılar en iyi film, en iyi yönetmen ve en iyi oyuncu gibi kategorilerde sergilenen olağanüstü performanslar için Altın Portakal ile ödüllendirilir.
  • İstanbul Uluslararası Kısa Film Festivali – 1988’den beri aralıksız düzenenlenen festival her yıl dünyanın her yerinden davet edilen çok sayıda yönetmen, yapımcı ve oyuncuyu ağırlamaktadır. İstanbul Hollanda ve Polonya Başkonsoloslukları, Avusturya, Fransız, İtalyan, Alman, İspanya Kültür Merkezleri’nin ve T.C. Kültür Bakanlığının destek verdiği program kapsamında, kurmaca, belgesel, deneysel ve canlandırma filmlere yer verilmektedir.
  • İzmir Kısa Film Festivali – İlki 2000’de düzenlenen festival kurmaca, belgesel, deneysel ve animasyon dallarındaki kısa filmlere Altın Kedi ödülü vermektedir. Her yıl düzenlenen festival, Türkiye’den ve yurtdışından sinema dünyasının önemli kişilerini jürisine davet etmektedir. Festivalin yarışma bölümünün dışında, Türkiye’den ve dünyadan o yılın panoramasını çizmek amacı ile, özenle seçilmiş filmler gösterime alınmakta ve sinemaseverlerle buluşturulmaktadır.
  • Mardin Film Festivali (SineMardin) – İlki 2006’da düzenlenen ve Türkiye’de senaryo yazarlığına adanmış tek film festivalidir. Her yıl düzenlenen ve büyük ölçüde bağımsız sinemaya yoğunlaşan festival, Türkiye’nin Güneydoğu bölgesindeki en dinamik sinema etkinliklerinder birisidir.
  • Uluslararası İstanbul Film Festivali – İlki 1982’de düzenlenen festival Türkiye’deki en önemli entellektüel etkinliklerden birisidir. Öyle ki, çoğu zaman İstanbul dışında yaşayan sinemaseverlerin etkinlikte sunulan, dünya film tarihinin en değerli örneklerini izlemek için İstanbul’a akın etmelerine neden olmaktadır. 

    KAYNAKÇA: VİKİPEDİ

     

 

Reklam Alanı

Reklam buraya

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*