ON İKİ ADA

Reklam Alanı

Reklam buraya

ON İKİ ADA 

   On İki Ada Ege Denizi‘nde Yunanistan‘a ait olan bir grup adaya verilen isimdir. Menteşe Adaları olarak da geçer.

12adalar

On İki Ada kavramının kökeni

 

   On İki Ada ismini, Osmanlı Devleti’nın gayrimüslim bölgelerde uyguladığı yönetim şeklinden almıştır. 12’li denen bu sisteme göre her on hane birer temsilci çıkarır, bu temsilciler de aralarından bölgeyi yönetecek “12 kişilik bir ihtiyar heyeti” seçerdi. Türkçe “On İki Ada” ismi ilk önceYunancaya daha sonra birebir çevirilerek diğer batı dillerine girmiştir.

   “On İki Ada” denilen adalar grubunda, isminin çağrıştırdığı gibi 12 adet ada yoktur. Sadece büyük olanları sayarsanız 14 ada, büyüklü küçüklü hepsini sayarsanız 20’den fazla ada ve adacık vardır. Buradaki 12 sayısı adaların sayısı değil, “12 üyeli meclisle yönetilen adalar” anlamındadır.

   Osmanlılarda ise; önceleri “Ege Adaları” denilmiş, sonra ise Cezayir-i Bahr-i Sefid (Akdeniz Adaları)” ve “Cezair-i isna aşer” denilmiştir. Daha sonra yönetim vilayeti olan Akdeniz Adaları, Sisam ve Sakız adası gibi On İki Ada’nın dışında kalan adaları da içine almaktaydı.

   On İki Ada kelimesi, sadece on iki adayı hatırlatmasına rağmen; bu ad, güney Ege’de ada görünümündeki çok sayıda adalar grubunu işaret etmekte ve güney Ege kıyılarındaki irili ufaklı 20’den fazla adayı ifade etmektedir. Bunlara “Güney Sporat adaları”, “Güney Sporatlar” denilmektedir. Ayrıca her adanın ismi vardır.

    Türkler bu adların bazılarını Türkçenin hançeresine uydurmuş, bazılarına ise Türkçe isimler vermişlerdir. Rodos ismi olduğu gibi kalmış; Kasos, Kaşot olmuş; Karpethos, Kerpe;Aliminya, Limoniye; Simi, Sömbeki; Tilos, İlyaki; Nisiros, İncirli; Mandraki, Yalı; Kos, İstanköy; Astropalya, Koçbaba; Kalimnos, Kilimli; Kharki, Herke olmuş; Patmos, Meis, Chalke,Lipos, Leros ise olduğu gibi söylenmiştir.

   Avrupa kaynaklarında ise, söz konusu adalar grubu için “Güney Sporatlar Adaları” veya “Güney Sporatlar” ifadeleri kullanılmıştır.

   “On İki Ada” tabiri, Yunanlar tarafından, Balkan Savaşı öncesinde, adaların İtalyanlar tarafından işgalinden sonra kullanılmıştır.

TopTenRegions5_Dodecanese_11Patmos

On İki Adalar

  • On İki Ada:

1- Astypalaiaİstanbulya
2- HalkiHerke, Hereke, Herkit
3- KalymnosKilimli, Kelemez
4- KarpathosKerpe
5- KasosKaşot, Çoban
6- Kosİstanköy
7- Lerosİleriye, İleryoz
8- Nisyrosİncirli
9- PatmosBatnaz
10- RhodesRodos
11- SymiSömbeki
12- Tilosİlyaki, İlleki, Papazlık, Piskopi, İlkil

  • Konum olarak Akdeniz’de yer alan ama On İki Ada’ya bağlı Meis

13- Kastellórizo/MegistiMeis, Kızılhisar

On İki Adalar tarihi

    Antik Çağ’da Yunan dünyasının bir parçası olan adalardan özellikle Rodos ve İstanköy (Kos) köklü tarihleriyle öne çıkarlar. Helenistik dönemde ve Roma döneminde siyasal ya da coğrafi bir birim oluşturmayan adalar, Bizans yönetimi altında Kyklad Adaları’nı da içine alan Dhodhekanisos Theması olarak düzenlendi. Bunu izleyen Osmanlı yönetimi sırasında, Rodos ve İstanköy dışındaki adalara belirli ayrıcalıklar tanındı. Başlangıçta yönetim açısından Midilli sancakbeyliği içinde yer alan adalar daha sonra Kaptanpaşa Eyaleti’ne, 1867‘de de Cezair-i Bahr-i Sefid Eyaletine bağlandı. Bu düzenleme, İtalyan kuvvetlerinin Trablusgarp Savaşı sırasında adaların büyük bölümünü ele geçirmesine(Mayıs 1912) değin sürdü. Aynı dönemde İkaria Yunan kuvvetlerinin eline geçerken, Meis Osmanlıların elinde kaldı.

   1912 yılında imzalanan Ouchy(Uşi) Antlaşmasına göre İtalya On İki Ada’yı Osmanlı İmparatorluğu’na verecekti. Ancak adaların, Yunanlar tarafından işgal edilebileceği düşüncesiyle Balkan Savaşı’nın sonuna kadar İtalyanlarda kalmasına karar verildi. Ancak İtalya bu adaları Osmanlı İmparatorluğu’na vermekten vazgeçerek kendi topraklarına kattı. I. Dünya Savaşı sonrasında Osmanlı İmparatorluğuna imzalatılan ve Türk milletinin asla tanımadığı, Milli Mücadele’yi zaferle sonuçlandırması ile uygulanmasına izin vermediği Sevr Antlaşması‘yla On İki Ada ve Meis İtalya‘ya bırakıldı. Lozan Antlaşması‘nda da On İki Ada’nın İtalyan yönetiminde kalmasının kabulüne ülkenin iç sorunları nedeniyle mecbur kalındı. II. Dünya Savaşında İtalya’nın 1943‘te teslim olmasından sonra İngilizlerin adaları alma girişimleri başarısızlığa uğradı. Denetimi ele geçirmiş olanAlman birlikleri ancak Mayıs 1945‘te adalardan çıkarılabildi. Adalar Paris Antlaşmasıyla 1947‘de resmen Yunanistan‘ın yönetimine geçti.

mp1

 

KAYNAK: https://tr.wikipedia.org/wiki/On_%C4%B0ki_Ada

Reklam Alanı

Reklam buraya

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*