İşletmelerde Stratejik Yönetim

Reklam Alanı

Reklam buraya

Temel Kavramlarla İlgili Açıklamalar: Stratejinin Önemi ve Sınırları

Son yıllarda işletmecilik alanında yapılan çalışmalar içinde özellikle yönetim ve karar teorilerinde strateji kavramı oldukça önemli bir yere sahip olmaya başlamıştır. İşletme yönetiminde strateji, fonksiyonlar arasında oluşabilecek karışıklıkları açıklığa kavuşturan genel amaçları belirleyen özellikleri düzene koyan ve ekonomik bir ortamda işletmenin en uygun konuma geçmesini sağlayan alternatif kararlar bütünüdür.

Stratejik yönetim stratejilerin planlanması için gerekli araştırma, inceleme ve değerlendirmeleri, uygulamadan önce amaçlar uygunluğu açısından bir kez daha gözden geçirme ve uygulama aşamasında da örgüt içi her türlü yapısal ve motivasyonel önlemleri almayı kapsayan ve işletme üst yönetimini ilgilendiren süreçler toplamıdır. Söz konusu stratejik yönetim süreçleri; stratejik planlama, politika oluşturma ve uygun yapı araştırma çabaları ile karşılaştırmalardan oluşur.

Stratejik Planlama ve Amaçlar Sistemi

İşletme yönetimi açısından amaçlar örgütlerin faaliyetlerinin ve varoluşlarının nedenidir. Örgütsel amaç, organizasyonunun bir bütün olarak gerçekleştirmek istediği geleceğe yönelik konuları kapsar. Amaçlar, işletmenin planlarına yol gösteren birer unsur oldukları gibi hedeflerine ne ölçüde ulaştığını yönetime bildiren birer araç görevini de yerine getirirler. İşletme toplumsal bir birim olarak birtakım amaçlara ulaşmak için kurulur. İşletmenin bütününü ilgilendiren amaçlarına genel, belli bir bölümünü ilgilendiren amaçları da özel amaçlar olarak adlandırılır. Genel amaçlar kendilerine bağlı olarak daha özel amaçların oluşturulmasına yardımcı ve hatta neden olan unsurlardır.

Ekonomik amaçları değerleyen yeterli bir ölçü bulmak oldukça güçtür. Ancak genel olarak kabul görmüş bir ölçü olarak kârlılık gösterilebilir. Bu ölçü işletme faaliyetlerinin başarısını devamlı olarak ölçmeye olanak sağlar, geleceği kestirmeyi sağlar ve farklı sanayi kollarındaki firmaların durumlarını karşılaştırmaya yardımcı olur. İşletme faaliyet konusunu ve kârlılığını bir kere saptadıktan sonra faaliyetlerinin kârlılığını korumak için yeni kaynaklar bulmak ya da onları günün koşullarına göre yenilemek, mevcut ve yeni ürünleri için dönemli ekonomik amaçlarının her biri kâr beklentilerinin bir bölümünü oluşturmakla birlikte “büyüme”, “güvenlik”, “otonomi” gibi işletmenin yaşama ve gelişmesini sağlama amaçlarına da hizmet eder.

Genel Çevre Analizi

Tüm dünyada yaşanan değişim ve bunların işletmeler üzerindeki etkilerini, işletmeyi ve yakın çevresini etkileyen ekonomik, teknolojik, politik, yasal, sosyokültürel ve ekolojik değişkenlerde oluşan genel çevresel faktörler; ekolojik inceleme ve hipotezler; hukuksal, dinsel ve ahlaksal incelemeler oluşturmaktadır.

İşletme Değerleme, Rakiplerle Kıyasla Güçlü ve Zayıf Yönlerin Analizi

İşletmenin rakiplerine kıyasla güçlü ve zayıf yönlerinin açıkça bilinmesi ve analiz edilmesi yöneticinin stratejik seçimlerini kolaylaştıracaktır. Yönetim aynı zamanda işletmesinin şimdiki güçlü ve zayıf taraflarını analiz ederek mevcut ve gelecekteki strateji ve politikaları değerleme ve yönlendirme olanaklarına kavuşabilecektir

İşletmenin güçlü ve zayıf yönleri, o sektörde faaliyette bulunan ulusal ve uluslararası rakiplere nazaran işletmenin elinde bulundurduğu rekabet üstünlükleri ile sakıncalarının saptanmasına ilişkin analizlerle bulunmaktadır. işletme değerlemesi ile ilgili analizlerde dört farklı yaklaşımla yapılmaktadır. Böylece işletmenin rakiplerine kıyasla içsel (core) becerileri ile ayrıcalıklı (distinctive competencies) üstünlükleri belirlenmektedir.

Bu yaklaşımlar:
1. 7- S Analiz yöntemi
2. PİMS Analiz yöntemi
3. Değer zinciri analizi yöntemi
4. Fonksiyonel analiz yöntemi

İşletmenin durumu; pazarlama ve dağıtım faktörleri, finans ve muhasebe faktörleri, araştırma geliştirme ve teknoloji faktörleri, üretim ve tedarik faktörleri, endüstri ilişkileri personel yönetimi faktörleri gibi tüm işletme fonksiyonları ve sinerji faktörleri açısından derinlemesine analiz edilebilir.

İşlevsel Düzey Stratejileri ya da Politikaları

İşlevsel düzey stratejileri (politikalar) faaliyetler için yol göstericidir. Alt düzeydeki yöneticilere tahsis edilen kaynakların nasıl kullanılacağını açıklayan bir kılavuz niteliğindedir. Ayrıca yöneticilerin karar vermek için harcadığı zamanı azaltır. Uygulamada çıkar grupları için standizasyon sağlar ve bölümler arası çatışmalar azalır. Özetle politikalar eksiksiz ve zamanında bir geri bildirim verebilecek bilgi sisteminin oluşumunda etkin rol oynar.

Bunlar işletmenin; finans, muhasebe, pazarlama, üretim, ar-ge, satın alma vb. işlevsel düzeyleri ile ilgili alanlarında geliştirdikleri politikalardır. Politikalar faaliyetlere yol gösterir. Her işlevsel bölüme düşen görevin nasıl yapılacağını ve başarılacağını açıklar. Ara ve alt kademedeki yöneticilerin kendilerine ayrılmış olan kaynak ve olanakları nasıl kullanacaklarını açıklayan bir kılavuz durumundadırlar. Politikalar alt kademelere yetki devrini kolaylaştırırken üst kademe yöneticilerinin denetim faaliyeti için standartlar oluşturur; karar vermeyi çabuklaştırır ve etkin bir bilgi sistemine olanak tanır.

Küreselleşme ve Küresel Stratejiler

Küreselleşme gittikçe artan sınır ötesi faaliyetlerle eşzamanlı iletişime olanak tanıyan ve bilgi teknolojisi ile desteklenen değişim sürecini ifade eder. Uluslararasılaşma ülke sınırlarını aşan ekonomik faaliyetlerin yaygınlaşması ve artmasıdır. Melez strateji ise küresel stratejinin bir adım ötesindedir ve bu stratejide çeşitli ülkelerdeki birimler faaliyetlerini sadece bir uluslararası merkezden sürdürmekle kalmazlar, ayrıca birbirleri ile de ilişkide bulunurlar.

İşletmeyi kuşatan yakın çevresel faktörler; devlet ve yerel yönetim düzenlemeleri, pazar koşulları ve müşteri özellikleri, satıcılar ve tedarik ortamı, işçi-işveren ilişkileri ve sendikalar, finansal kurumlar, rakipler ve rekabet başlıkları altında incelenebilir.

Küresel stratejinin yararları; üretim maliyetlerini düşürmek, ürün ve üretim programlarının kalitesinde iyileşme, genişletilmiş müşteri önceliği sağlama ve artan rekabet kaldıracının sağlanması; sakıncaları ise yalnızca küresel rekabet konumlarını genişletme amacıyla bir pazara girip yerleşme, ürün standardizasyonu, faaliyet yoğunlaşma, tekdüze pazarlama ve bütünleşmiş rekabetçi hareketler şeklinde sıralanabilir.

Stratejinin Uygulanması: Örgütsel Yapı ve Kaynak Dağılımı

Strateji ne kadar iyi planlanmış ve seçilmiş olursa olsun işgücünün bu strateji uygulayabilmesi için yeterli bir örgütsel yapıya gereksinim duyulur. Diğer yandan örgütsel yapı ve yapı içindeki insanların özellikleri, beklentileri, değerleri ve becerileri stratejinin seçimini ve planlanmasını önemli ölçüde etkiler. Daha açık bir ifadeyle yapı stratejisiz, strateji de yapısız olamaz.

Stratejik açıdan büyüme ve gelişmelere uygun olarak değişen başlıca örgütsel yapılar; girişimci yapı, fonksiyonel yapı, çok yönlü yapı, coğrafi ve çok uluslu yapı, çok bölümlü yapı, stratejik iş birimleri yapısı, matris yapı ve şebeke yapısıdır. Örgütsel yapı kurma ve strateji değiştikçe onu geliştirmenin ana nedeni, yönetimin örgütü gereğince kontrol edebilmesi için görev ve yetkileri yeniden dağıtmak ve belirlemektir. Bir diğer amaçsa işletmede çalışanların bir araya gelip işbirliği yapmalarından ortaya çıkan bir sinerji gücü yaratmak ve örgüt bölüm ve kurumları arasında uygun bir iletişim sistemi oluşturmaktır.

Stratejik amaçlara ulaşmada, seçilen stratejiler doğrultusunda işletme kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde faaliyette bulunulan endüstrilere, stratejik iş birimlerine ve fonksiyonel departmanlara dağıtılması, stratejik yönetimin önemli halkalarından birini oluşturmaktadır. İşletme kaynaklarını beş ana grupta toplamak mümkündür. Bunların temelini finansal (parasal) kaynaklar, diğerlerini de fiziksel, beşeri, örgütsel ve teknolojik kaynaklar oluşturur.

Strateji uzmanlarının hangi bölüm, departman ya da SİB’ne kadar kaynak ayrılacağı, hangi maddi kolaylıklara ve hangi yönetsel kadrolara sahip olacaklarına ait kararlar da kaynak dağılımı konusunu ilgilendirmektedir. Kaynak tahsisinde kaynakların etkili ve verimli bir şekilde dağıtılması için iki önemli unsur vardır. Bunlardan birincisi kaynakların nereye ve ne kadar tahsis edileceği, ikincisiyse bu tahsisatın ne zaman yapılması gerektiğidir. Bütçeler kaynakların nereye, ne kadar, ne zaman dağıtılacağı konusunda üst yönetime yardımcı olan en önemli araçlardır.

Stratejilerin Uygulanması: Örgüt Kültürü, Strateji ve Liderlik

Örgüt kültürü, örgüt üyelerinin paylaştıkları anahtar değerler, standartlar, normlar, inançlar ve anlayışlar topluluğu olarak tanımlanabilir. Bir örgüt içinde yaşayan ve onun üyesi olan kişiler, davranışları ile örgütün kültürel özelliklerini benliklerine sindirerek davranışları için köklü gelenekler, ahlâki tavırlar ve alışkanlıklar edinirler.

Farklı kültürel mozaiğe sahip bireyleri belirli amaçlar, normlar, değerler ve kültür ortamına sahip işletme içinde bir arada tutma ve verimli bir şekilde çalıştırma liderlik bilgi ve becerisini gerektirir. Liderlik bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme, bu amaçları gerçekleştirmek için onları, ne yapacakları konusunda harekete geçirme bilgi ve yeteneklerinin toplamıdır. Stratejilerin başarılı olabilmesi için iş başında bulunan yöneticilerin gerek şirket, gerek stratejik iş birimi ve gerekse de fonksiyonel düzey stratejileri bakımından alınacak tüm kararlarda bilgi, tecrübe ve yeteneklere sahip olmaları gerekmektedir.

Stratejilerin Değerlendirilmesi ve Kontrolü

Stratejik yönetim sürecinin son evresini seçilen stratejinin değerlendirilmesi, değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi ve kontrolün yapılması oluşturur. İşletmenin tepe yöneticileri stratejinin değerlendirilmesi evresinde stratejik seçimlerin ve bunlarla ilgili kararların işletmenin genel amaçlarını gerçekleştirip gerçekleştirmediğine bakarlar.

Geleneksel kontrol sistemlerinde geri besleme “feedback” niteliğinde olan kontrolü, çağdaş özelliğe kavuşturmak için ileriyi besleme “feedforward” hale getirmeli veya bu niteliği de kazandırmalıdır. Böylece kontrol yapanlar önemli değişim ve trendleri de izleyerek değişmesi gereken hedef, standart ve stratejilerin zamanında değişmesine yardımcı olurlar.

Stratejik yönetim açısından geliştirilecek olan ölçütler firmanın bütünü için kapsamlı hedeflerin, stratejilerin tutarlı ve çevre koşulları ve işletme imkânları ile uygun ve çalışabilir olup olmadıklarını belirleyebilir nitelikte olmalıdır. Başlıca niteliksel ölçütler olarak farklı düşünürler tarafından değişik listeler geliştirilmiştir. Niceliksel ölçütler, aşamalar halinde stratejinin başarısını ortaya koyar. Stratejik amaçların başarılma durumu hakkında sonuçlar çıkartılmasına olarak sağlar. Niteliksel ölçütler ise sayısal ölçütlerin yetersiz kaldığı hallerde, yargılarımızı daha da güçlendirmek ve belirsizliği ortadan kaldırmak için kullanılır.

Bazı stratejik başarı değerlendirme ölçütleri;
– Ürün kalitesi
– Yönetim kalitesi
– Yaratıcılık, yeni ürünler
– Uzun dönemli yatırım imkânları
– Mali yapının sağlamlığı
– İşletmenin toplum ve çevre sorumluluğu
– İşletme varlıklarının kullanımı, kapasite kullanımı
– İşletmenin yetenekli insanları çekme, geliştirme ve elde tutma becerisi vb. olarak sıralanabilir.

Kaynak: https://aofstratejikyonetim.wordpress.com/

Reklam Alanı

Reklam buraya

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*